Eerder verschenen in Genealogisch Erfgoed Magazine nummer 2026-5, van september-oktober 2026.
Zodra je informatie op het web zet kun je daarop reacties verwachten. Zo ook bij informatie die je plaatst op genealogische websites zoals geneanet.org of GenealogieOnline.nl . Dan bedoel ik niet de automatisch gegenereerde berichten waarmee mogelijke aansluitingen op je informatie worden gemeld. Soms komt er een leuke reactie, zoals eind januari 2026 toen er een bericht binnenkwam van Peter Laman. Hij had een vraag over de familie Kruit in Leiden waarmee hij reageerde op genealogische informatie op GenealogieOnline.nl die was verzameld voor het artikel Iedere tekening heeft een verhaal: de hospita’s van Beestenmarkt 48.1 Dat huis aan de Beestenmarkt werd namelijk voor langere tijd bewoond door families Kruit.
Peter meldde dat hij rond zijn 5de jaar woonde aan de Maredijk nummer 33 en dat hij vaak ging spelen met ene Wimmie Kruit die bij hem in de buurt woonde. Hij herinnerde zich dat er bij Wimmie thuis een oud geweer aan de muur hing. Hij meende ook nog van ouderen begrepen te hebben dat er een band bestond tussen zijn familie Laman en de familie Kruit van Wimmie.
Dat stimuleerde om eens wat speurwerk te gaan verrichten en al spoedig trof ik mededelingen in de kranten van die tijd over ene Abraham Kruit die aan de Maredijk woonde en die meegedaan had aan de politionele acties in wat nu Indonesië heet, zie Figuur 1. Bovendien is zijn vader ook militair geweest. Dat zou een oud geweer aan de muur goed kunnen verklaren. Er kleefden wel wat bezwaren aan die vondst. In de eerste plaats woonde die familie Kruit aan Maredijk 105, eigenlijk een beetje ver van waar Peter woonde. In de tweede plaats kwam er geen Wimmie tevoorschijn in de kinderschaar. Toen er voldoende informatie verzameld was om ook de persoonskaarten op te vragen kon deze vondst aan de kant geschoven worden.
Van een collega-genealoog kreeg een tip om de hulp in te roepen van Jan Hengstmengel. Hij heeft een boek geschreven over de geschiedenis van de Maredijkbuurt2 en heeft nog veel meer informatie over de bewoners. Hij wist te melden dat de Wimmie naar alle waarschijnlijkheid Willem Freddy, de zoon van Willem Kruit en Alida Crama, is die woonden op de Maredijk 27a dat een paar huizen van Maredijk 33 af ligt, zie Figuur 2. Daarmee was weliswaar dat deel van de vraag van Peter beantwoord – en daar was hij dan ook heel tevreden over – maar die opmerking over verbanden tussen de families Laman en Kruit bleef onbeantwoord.
Om die vraag afdoende te kunnen beantwoorden werd begonnen met het zoeken naar een aansluiting van Peter aan de genealogie van de familie Kruit die tot dusver was verzameld. Dat zoekwerk werd beperkt tot de negentiende/eind achttiende eeuw want eerdere verbindingen tussen de families Laman en Kruit zouden toch echt niet meer in de herinnering liggen. Bovendien is dat zoekwerk enorm veel ingewikkelder omdat de systematiek, die Napoleon rond 1812 aanbracht, ontbreekt. Er bleken inderdaad verbanden te bestaan, zie Figuur 3. Aan de rechterzijde van die figuur is de stamboom van de familie Kruit (in rode lijnen) weergegeven met helemaal rechtsonder Wimmie (ouders Kruit V.59-60). De middelste tak van die boom leidt (in zwarte lijnen) naar Lena en Jacoba, de twee hospita’s die een rol spelen in het in de inleiding genoemde verhaal over Beestenmarkt 48. De hierboven genoemde Abraham Kruit is de zoon van een broer van Jacoba (ouders Kruit IV.6-7). Aan de linkerzijde (in blauwe lijnen) de familie Laman met links onder Peter (ouders Laman V.28-29).
Vervolgens werd gezocht naar huwelijken tussen kinderen Laman en Kruit. Dat bleken er vier te zijn, dat zijn de paarse lijnen in Figuur 3. Tenslotte werden de genealogieën van Peter en Wimmie nagetrokken om te bezien of die contacten deel uitmaakte van die families. En inderdaad, de afzonderlijke stamouders trouwen ongeveer in dezelfde periode: Laman-I.1-2 in 1786 en Kruit-I.1-3 in 1777.
Laten we eens de relaties tussen de families Laman en Kruit nader bestuderen. De drie bovenste relaties zijn eigenlijk al bijzonder omdat het drie kleinkinderen van het echtpaar Willem Laman-Geertrui Lozie (Laman-II.1-2) betreft. Bovendien zijn van dat echtpaar Laman-Lozie vier kinderen getrouwd met kinderen uit één gezin Overduin-Hinkelman. Daarvan zijn drie de ouders van kinderen Laman in de volgende relaties.
- Dirk (Kruit IV.28) die in 1875 trouwde met Johanna Suzanna (Laman IV.9),
- die vrij snel na haar huwelijk in 1876 overlijdt waarna Dirk trouwt met haar nichtje Geertrui (Laman IV.19), en
- Abraham (Kruit IV.1) die in 1879 trouwt met Maria (Laman IV.34).
De meest recente relatie tussen de families Laman en Kruit die te vinden was is die tussen Abraham (Laman V.17) en Catharina (Kruit V.64).
Met dank aan Nienke Krudde en Jan Hengstmengel voor hun bijdragen aan dit verhaal.
Intermezzo: Twee geloven op een kussen, daar slaapt de duivel tussen.
Deze hierboven beschreven relaties zijn van behoorlijk lang geleden vergeleken met de ervaringswereld van Peter Laman (1947- ). Echter, een aantal familieleden uit die tijd is behoorlijk oud geworden waardoor de familiegeschiedenis goed doorgegeven kan zijn. Het is niet onmogelijk dat er heel recente verbindingen zijn. Door de huidige privacywetgeving blijven die nog even buiten beeld.
Zoals bij elk genealogisch onderzoek kwamen hier ook wat raadsels voor. Eén daarvan betreft de partner van Willem Frederik Laman (III.49), Dirkje Habraken zoals ze bij haar huwelijk in 1868 genoemd wordt. In de huwelijksakte wordt vermeld dat Dirkje de minderjarige, natuurlijke dochter is van de overleden Maria Habraken. Dirkje wordt vergezeld van haar voogd en toeziend voogd: Abraham de Windel en diens aangetrouwde neef Anthony Viele die verklaren toestemming te geven tot dit huwelijk. Tot zo ver niet bijzonder, totdat we op zoek gaan naar de geboorte- en overlijdensdata van Dirkje. Na wat zoekwerk worden die gevonden. Zowel bij haar geboorte als bij haar overlijden hebben Dirkje, net als – zoals later bleek ten onrechte – haar moeder, de achternaam de Windel. Het merkwaardige is, dat dit dezelfde achternaam is als die van haar voogd ten tijde van haar huwelijk. Complicerende factor hierbij is, dat er wel een Maria Catharina de Windel (1807-1849) te vinden is, maar na wat dieper graven blijkt dat de zus van de voogd Abraham de Windel te zijn. Zij is het met wie de toeziend voogd Anthony Viele getrouwd is. Pas bij het bestuderen van de Volkstelling van 1849 blijkt dat Abraham de Windel en Maria Habraken samen met de kinderen Abraham de Windel en Dirkje de Windel wonen in de Bouwelouwesteeg. In het kader het relevante stuk genealogie.
Maria Habraken is dus, zo blijkt uit de volkstelling zowel als uit het doopboek van de kerk aan de Kuipersteeg te Leiden, katholiek. Abraham de Windel is Nederlands Hervormd, zoals het grotere deel van de bevolking van Leiden. Een huwelijk is dan niet toegestaan. Dat noopt tot aanpassing. De merkwaardige administratieve constructies – bijvoorbeeld bij het aangeven van je dochter de achternaam van je partner laten gebruiken – zoals hierboven beschreven – zijn de resultaten ervan. Je kon dus gemengd samenwonen, maar het is een duivelse klus om dat allemaal administratief goed te regelen zodat de kinderen er geen last van ondervinden.
[1] Gepubliceerd in Familiegeschiedenissen uit de regio Rijnland en Kennemerland 2, een uitgave in eigen beheer van de afdeling Rijn- en Kennemerland van de NGV.
[2] Gelegen buyten de Maren-Poort; Geschiedenis van de Maredijkbuurt in Leiden door Jan Hengstmengel, Vereniging Maredijkbuurt 2013, herdruk 2026.
[3] De parentelen die gebruikt zijn voor Figuur 3 zijn op aanvraag beschikbaar als pdf.