Een leugentje om bestwil?

De ochtend na de Slag bij Waterloo – John Heaviside Clark, 1816

Als Johannes (Jan) Inhulsen (1812-1854) na de inspanningen rond de Belgische opstand is overgeplaatst naar Utrecht wordt het tijd om te trouwen. Hij kent zijn partner dan al langere tijd, waarschijnlijk vanaf de tijd dat hij in Bergen op Zoom gelegerd was. Er zijn al twee kinderen op de wereld gezet die bij het huwelijk meteen erkend zullen worden, te weten Catharina Maria Geertruida in 1834 geboren te Bergen op Zoom en Johannes Gerardus – later commissaris van politie in Rotterdam – in 1839 te Gorkum. In de familie doet het verhaal de ronde dat zijn partner, Johanna Hendrika Jansen, een marketenster was. Dat is goed mogelijk, want in die tijd gebeurde het regelmatig dat vrouwen bij legerplaatsen aan het werk waren als wasvrouw, om eten te bereiden, enzovoort. Van Johanna wordt op de trouwakte vermeld dat zij naaister is. Zo’n beroep kun je je wel voorstellen bij een legerplaats, zeker als Jan Inhulsen foerier is.

Er is echter een probleem. Van zijn natuurlijke vader Hendrik Inhulsen is geen enkel spoor; en eigenlijk nu nog steeds niet. Hij is uit Oldenburg afkomstig en inderdaad waren daar in die tijd families Inhülsen. Bij de geboorte van Jan laat de vroedvrouw noteren dat de moeder, Geertje Geuzendam, een onecht kind heeft gekregen van de knecht Hendrik Inhulsen. Geertje heeft dat tot haar dood, in 1827, volgehouden want in haar overlijdensakte wordt Hendrik Inhülsing als echtgenoot genoteerd.

Wat nu? Een oplossing is een doodverklaring. Samen met een aantal collega’s, allen van de 10de afdeling Infanterie op dat moment gestationeerd te Utrecht, stapt hij op 25 augustus 1840 naar een notaris om een verklaring te laten opstellen. Van de vier collega zijn er twee die getuigen bij hetzelfde bataljon te hebben gediend als de vader van Jan, dat zij bij de Slag van Waterloo aanwezig waren en het lijk van de vader hebben gezien. De andere twee getuigen ook bij de slag te zijn geweest en daar hebben gehoord van het sneuvelen van de vader van Jan. Zij zouden hem allemaal goed gekend hebben. Verder laten zij vermelden dat de vader van Jan, Hendrik Inhulsen, bij overlijden de rang van sergeant-majoor had. Dat is wat vreemd want bij de geboorte van Jan, in 1812, was hij nog knecht. Zo snel gaan die bevorderingen normaal gesproken niet.

Tijd om eens in de archieven te duiken om na te gaan wat voor lieden die getuigen zijn:

  • Jan Arend Rensenbrink, geboren 16 februari 1788 te Zuijlen, Utrecht. Begonnen bij de Nationale Militie in 1812 als soldaat en opgeklommen tot sergeant majoor bij de 10de afdeling Infanterie.
  • Willem Orban, geboren 11 mei 1799 in Utrecht. Begonnen bij het 5de bataljon Infanterie op 1 augustus 1814 en bij getuigenis adjudant (onderofficier).
  • Jan Echard Lodewijk, geboren 17 juli 1798 in den Haag. Begonnen als fusilier bij de 9de afdeling Infanterie in 1818 om in 1825 toe te treden tot de 10de afdeling Infanterie.
  • Urs Joseph Jaggy, Zwitser geboren 5 september 1803. In de akte, uit 1940, staat dat hij 42 jaar is, overigens. Hij is sergeant bij de 10de afdeling infanterie, daarvoor begon hij als fusilier bij het regiment Zwitsers.

Volgens de stamboeken waren de eerste twee noch in hetzelfde bataljon noch betrokken bij de Slag van Waterloo. De andere twee zijn in die tijd niet eens in militaire dienst voor zover de registraties gaan. In feite is Urs pas 12 als de slag gevoerd wordt. Het lijkt er dus erg op, dan Jan zijn maten, Jaggy en Orban zijn bijvoorbeeld net als Jan foerier, gevraagd heeft deze waarschijnlijk valse getuigenis te doen zodat hij kon trouwen. Om daarvoor nu de Slag bij Waterloo te nemen en vervolgens Hendrik Inhulsen als sergeant majoor af te tekenen is wellicht wat overdreven, maar kennelijk had dat in het toenmalige tijdsbestek het gewenste effect.

Mij heeft het een tijd op het verkeerde been gezet: er is geen bewijs dat de vader van Jan in 1815 overleden is. Hij zou zomaar teruggegaan kunnen zijn naar Oldenburg om daar een gezin te stichten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *